تبریز - رسم است که با رسیدن سال نو به دیدن بزرگان فامیل و آشنایان برویم. و این فرصت خوبی است تا با خانه های آجرسفیدی که بر گردن معماری این شهر حق دارند، دیداری تازه کنیم.

خبرگزاری مهر – گروه استان‌ها – بهنام عبداللهی: هرچند موزه‌های تبریز درباره قدمت و تاریخ درخشان این شهر گواه می‌دهند و به‌تنهایی می‌توانند به تبریز عنوان شهر موزه‌ها را بدهند؛ اما در این میان، خانه‌هایی هم هستند که گاهی می‌توانند برای یک گردشگر بیش‌تر از موزه‌ها و اشیا قدیمی جذاب باشند؛ چراکه هرکدام از آن‌ها، نماینده دوره‌ای تاریخی و معماری و سبک و سیاقی خاص و منحصر به فرد است که راوی زندگی صاحب‌خانه‌های آن‌ها تلقی می‌شود.

اگرچه امروزه توجه فراوانی به خانه‌های قدیمی تبریز توسط شهرداری و دستگاه‌هایی همچون سازمان میراث فرهنگی می‌شود ولی آنطور که پیداست خانه‌های قدیمی تبریز از مشکلات خالی نشده‌اند و گاها عدم تعامل بین این دو دستگاه، مشکلاتی را در بحث مدیریت این جاذبه‌های گردشگری به وجود می‌آورد.

این روزها با نزدیک شدن به یک برهه تاریخی مهم به نام «تبریز ۲۰۱۸»، اصولا خانه‌های قدیمی نیز به تبعیت از دیگر جاذبه‌های گردشگری شهر باید وضعیت خود را بهبود بخشیده و تمام درهای خود را به مصداق آغوشی گرم به سوی گردشگران داخلی و خارجی باز کنند اما چیزی که ما با آن مواجه هستیم، این است که «تبریز ۲۰۱۸» موجب بسته شدن نصفی از بخش‌های این خانه‌ها به بهانه استقرار دبیرخانه تبریز ۲۰۱۸ شده که عملا ورود میهمانان به آن بخش‌ها میسر نمی‌باشد و بر فرض محال اگر هم میسر باشد، آن جذابیت و حسی که صرف یک خانه دارد، ندارند.

به بهانه فرا رسیدن سال جدید و عید نوروز که دروازه ورود به تبریز ۲۰۱۸ نیز تلقی می‌شود، به دیدار خانه‌هایی رفتیم که در طول سال‌های طولانی و از دست حوادثی چون زلزله‌های مکرر تبریز جان سالم به در برده و همچنان به عنوان پرچم‌داران تاریخ تبریز، در گوشه‌گوشه شهر ایستاده‌اند.

خانه‌ای که سرمه چشم از غبار کفش میهمان می‌کند

ایستگاه اول، خانه قلب ادبی تبریز است که چندسال قبل ایستاد؛ اما خانه باصفا و صمیمیت شهریار، همچنان در خیابان مقصودیه تبریزسرمه چشم از غبار کفش مهمان می‌کند. اگر چه آن مکان؛ خانه واقعی استاد شهریار در دوران زندگی در تبریز بود اما اکنون با به نمایش گذاشتن برخی از اشیا شخصی استاد، از نظر شهرداری موزه ادبی استاد شهریار نیز نامیده می‌شود.

حوزی که در ورودی حیاط باصفای خانه استاد سلام می‌کند، کافی است برای اینکه شما را آگاه سازد که به خانه شاعر حیدربابا آمده‌اید. شاعر منظومه‌ای که سال‌هاست مردم ترکی‌زبان با آن زندگی می‌کنند و با ابیات تلخش اشک می‌ریزند و با ابیات شیرینش خنده بر لبانشان می‌نشیند.

خانه استاد برخلاف دلش کوچک است و با طی کردن چند پله به اتاق‌های اصلی خانه می‌رسیم. اتاق‌ها به دو نیم تقسیم شده‌اند. در بخشی از از آن‌ها اشیا شخصی استاد از کلاه معروفش گرفته تا قلم و مرکب در داخل محفظه‌های شیشه‌ای به نمایش گذاشته‌ شده‌اند و بخش دیگر نیز که ورود ممنوع است، چیدمان خانه استاد را به نمایش گذاشته که با رنگ و مبلمانی ساده، شاید کسی جز شهریار در آن نمی‌توانست شاعر باشد و شهریار شود.

در زیرزمین خانه استاد نیز حوزک آبی وجود دارد که در حوالی آن یک رادیو سنتی صدای شعرخوانی استاد را پخش می‌کند و ناممکن است کسی وارد آن فضای شاعرانه شود و با چشمانی پر از اشک خارج نشود. قدمت خانه یا همان موزه ادبی استاد شهریار برمی‌گردد به دوران صفویه. استاد شهریار گرچه اکنون نیست اما خانه‌اش همه‌روزه به صورت رایگان میزبان مهمانانش از سراسر دنیا و ایران است.

هرکس در این خانه زندگی کند، آزادی‌خواه می‌شود

خانه‌ها معمولا تداعی‌گر دیوار و حصر و دلتنگی هستند اما در کوچه حاج رضا خیابان ارتش جنوبی تبریز، خانه‌ای وجود دارد که این نظر را رد می‌کند. حرف از خانه علی مسیو می‌رود. قبل از اینکه وارد خانه‌اش شویم بهتر است راجع به خودش اندکی صحبت کنیم. علی مسیو یکی از شخصیت‌های برجسته و مشهور نهضت مشروطه در آذربایجان است. او یکی از بنیانگذاران دسته مجاهدین تبریز و از رهبران آن‌ها بوده و همیشه در سختی‌ها پای مردانگی پیش گذارده و گره از کارها می‌گشود.

همانطور که از سبک معماری خانه وی نیز می‌توان دریافت، قدمت خانه علی مسیو به دوران قاجار برمی‌گردد. وقتی با خانه‌ای شامل دو حیاط و با اتاق‌های جانبی در سه وجه حیاط اندرونی و در دو وجه حیاط بیرونی مواجه می‌شوی، وقتی وارد اتاق‌ها می‌شوی و مقابل پنچره‌های چوبی با گلدان‌هاش شمعدانی می‌ایستی، با خود می‌گویی هرکسی در این خانه زندگی کند آزادی‌خواه می‌شود.

با گشتی ساده در اتاق‌های تو در تو خانه می‌شود تزئینات گچی بالای پنجره‌ها که به شکل گل و چهره انسان هستند را دید. وجود سنتوری آجری در بالای پنچره‌ها نیز باز گواهی آن را می‌دهند که پنچره‌های این بنا به شکل معجزه‌کننده‌ای حال انسان را عوض می‌کنند. از ویژگی‌های دیگر این بنا می‌شود به این اشاره کرد که حیاط‌های درونی و بیرونی آن فقط با یک دیوار از هم جدا شده‌اند درحالی که در اکثر خانه‌های قدیمی مابین حیاط اندرونی و بیرونی یک فضای معماری وجود دارد. البته خانه علی مسیو خالی نیست و در آن ابزارها و وسیله‌هایی که متعلق به آزادی‌خواهان آن زمان است نگه‌داری می‌شود و کاغذی که بر روی میز و صندلی‌های وسط خانه چسبانده‌شده، خبر از برگزاری جلسات مکرر مشروطه‌خواهان در آن مکان می‌دهد.

خوشبختانه خانه علی مسیو نیز مثل خانه استاد شهریار از گزند اداری‌شدن درامان مانده‌ و به صورت رایگان و آزاد مورد بازدید مسافران وشهروندان تبریزی قرار می‌گیرد.

تاریخ هنوز در زیر این زمین زنده است

یکی از ویژگی‌های بارز خانه‌های قدیمی این است که با ورود به آن‌ها می‌توان به سال‌ها سال قبل ورود کرد. این مسئله در خانه تاریخی نیکدل تبریز مشهودتر است. وقتی به حیاط کوچک و صمیمی این خانه پا می‌گذاری خانه دوطبقه‌ای نیکدل به شما خوش آمد می‌گوید و سپس وارد اتاق‌های اصلی بنا که می‌شوید هم با تاسفات فراوان مواجه می‌شوید و هم با نقاط خوب.

خوبی‌های داخل بنا آنجاست که با دیوارهایی منقش به طرح‌هایی فوق‌العاده زیبا و خوش‌حس مواجه می‌شوید و همچنین گچ‌بری سقف‌ها و نقوش روی شومینه و... همه از صفاتی هستند که در کنار پنجره‌های دل‌باز، حس خوب و تاریخی را به آدم القا می‌کنند ولی این‌روزها اتفاقی برای این خانه تاریخی افتاده که تمام این احساس خوب را ویران می‌کند.

خانه نیکدل متاسفانه یکی از خانه‌های تاریخی تبریز است که این روزها تبدیل شده به دبیرخانه تبریز ۲۰۱۸ و به خاطر اینکه با میز و صندلی‌های اداری فضای معنوی و تاریخی خانه‌ها از بین می‌رود و حتی در خیلی از مواقع از ورود گردشگران جلوگیری می‌شود، می‌تواند غمناک باشد.

با این‌همه بازهم خانه نیکدل را می‌توان یک خانه تاریخی کم‌نظیر دانست چراکه زیرزمین آن راوی زنده تاریخ است و با ورود به فضای ملایم زیرزمین آن، می‌توانید حس کنید که وارد فیلمی زنده از دوران قاجار شده‌اید.

خانه‌هایی که دانشگاه شدند

بسیاری از خانه‌های تاریخی تبریز با چشم‌پوشی از خانه علی مسیو یا شهریار یا ... خانه افراد معمولی بوده‌اند؛ یعنی صرفا بخاطر معماری زیبای خانه‌ها، آن‌ها را مرمت و نگه داشته‌اند. یکی از آن‌ها نیز خانه بهنام یا خانه قدکی در خیابان مقصودیه تبریز است که اکنون زیرمجموعه دانشگاه هنر و معماری تبریز به شمار می‌آید. به طوری که دانشگاه هنر و معماری تبریز را می‌توان مجموعه‌ای از ۳خانه تاریخی دانست که بخشی از آن‌ها محل تحصیل دانشجویان گشته ولی بخش‌هایی دیگر نیز برای بازدید عموم به نمایش گذاشته شده‌اند.

معماری چشم‌نواز خانه بهنام یا خانه قدکی در ابتدای کار از ضمیر خود خبر می‌دهد که ساخته‌شده اواخر دوره زندیان و اوایل دوره قاجار است. یک معماری بی‌نظیر با سقف و ستون‌های منقش و زیبا که پس از ارتباط با چشمان گردشگر، پاهای او را نیز ناخودآگاه به داخل خانه می‌کشاند.

خانه بهنام نیز مانند بسیاری از خانه‌های قدیمی ایران، متشکل از دو ساختمان بزرگ و کوچک یا قشلاقی و ییلاقی است که هر دو را می‌توان به یک اندازه زیبا و دلنشین دانست. البته یکی دیگر از ویژگی خانه‌های قدیمی ایرانی این است که حتما باید یک راهنما کنارت باشد وگرنه در دالان‌ها و اتاق‌های تو در تواش، احتمال سرگردانی پررنگ است.

اتاق اصلی این خانه به معنای واقعی و دوست‌داشتنی کلمه یک شاهکار است چراکه می‌تواند حس اندرونی معماری و نقوش و رنگ‌های ایرانی را به شما القا کند و انعکاس نور در پنجره‌های رنگارنگ نیز شفابخش روحیه‌ چشمان‌تان می‌تواند باشد.

خانه‌ای که دیدنی نیست، زیستنی است

می‌خواهیم ایستگاه آخر خانه‌گردی‌مان، خانه بی‌نظیری باشد که متاسفانه از آن به عنوان مرکز اطلاع‌رسانی گردشگری آذربایجان شرقی بهره برده می‌شود. خانه حیدرزاده که باز هم با قرار گرفتن در منطقه مقصودیه تبریز، از اهمیت و قدمت تاریخی این منطقه خبر می‌دهد و به گردشگران این قول را می‌دهد که قدم زدن در مقصودیه تبریز، رابطه‌ای ناگسستنی با قدم زدن در اعماق تاریخ خواهد داشت.

همانطور که نما و معماری ساختمان نیز تصدیق می‌کند، این خانه متعلق یه دوره قاجار است. از خصوصیات مهم این خانه تاریخی می‌توان به حوضخانه فواره‌دار اشاره کرد. همچنین پنجره‌های ارسی را می‌بینید که حکاکی‌شده‌اند و شیشه‌های الوان و آجرکاری‌های نقشین نیز این را می‌گویند این خانه تنها دیدنی نیست بلکه زیستنی است ولی چه بسا افسوس که این امکان نیست و تنها به زیستن چشمان‌مان باید اکتفا کنیم.

البته اینکه ما ۵ خانه تاریخی تبریز را برای معرفی انتخاب کردیم، به این معنا نیست که تعداد خانه‌های زیبا و تاریخی تبریز همین‌قدر است، بلکه خانه شربت اوغلی، ثقه‌الاسلام، ستارخان، پروین اعتصامی، اردوبادی، امیرنظام گروسی و... خانه‌هایی هستند که می‌توانند یک گردشگر را از آن سر دنیا بخاطر ساعتی تسکین و مسکن به تبریز بکشانند.

تعدد و تکثر خانه‌های تاریخی در تبریز خبر از توجه قدیمی‌های این شهر به معماری و ساختمان می‌دهد ولی دلیل ماندگار شدن آن خانه‌ها چیست؟ بی‌شک با اندکی درنگ و اندکی تامل در می‌یابیم که همه خانه‌های یک دوره تاریخی به یک‌شکل ساخته شده‌اند اما زیبایی‌های متفاوتی دارند ولی از سبک و سیاقی واحد بهره می‌برند که این باعث می‌شود نسل‌های بعد آن‌ها را به دلیل معماری خاص‌شان و قابل‌تحقیق و بررسی بودن‌شان پاس بدارند. این رنگ و این سبک‌ها کاش در خانه‌های امروزی هم حرفی برای گفتن داشته باشند و کاش منظورمان از ساختمان تنها برج‌هایی نباشد که تا ابرها می‌رسند ولی حتی نمی‌توانند یک گردشگر داخلی را به تبریز بکشانند.

این باعث تاسف است که چنین خانه‌هایی که ثبت ملی و گاهی ثبت جهانی شده‌اند امروزه به عنوان کاربری‌های اداری یا هرچیز دیگر استفاده می‌شود و حس واحد آن‌ها را از بین می‌برند. البته این بد نیست که در محوطه یا حیاط چنین خانه های تاریخی کافه‌ها یا غذاخوری‌های سنتی برای مسافران برپا شود که هم می‌تواند در بحث تولید اشتغال میسر باشد و هم برای گردشگران دلپذیر.

کل خانه‌های قدیمی نیز به عنوان نمایندگانی از تمام موزه‌ها، عمارت‌ها، مساجد، بازارها، برج‌ها و پل‌های تبریز از همین امروز آغوش‌شان ر به روی مسافران داخلی و خارجی گشوده‌اند. منتظر تحویل شدن سال ۲۰۱۸ میلادی نباشید، همین امروز هم برای سفر به پایتخت گردشگری جهان اسلام دیر است.

منبع: مهر

مطالب پیشنهادی:
خبر بعدی:

از گره‌گشایی‌های معیشتی تا خدمت‌رسانی‌های اجتماعی و درمانی در مساجد متبرک به نام «غدیر»

غدیر نه تنها در ذات واقعه‌ای تاریخ‌ساز است بلکه در سایه نام و نشان آن نیز تحولاتی شگرف رقم می‌خورد، چنان‌که مساجد متبرک به نام «غدیر» در عرصه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی منشا برکات بسیار شده‌اند.

به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان، مساجد از جمله پایگاه‌های مذهبی و فرهنگی هستند که جایگاه ویژه‌ای بین ساکنان شهرها دارند. این خانه های خدا در طول تاریخ اسلام ملجا و پناه مردم بوده و هستند. از ویژگی های مهم برخی از مساجد، مزین بودن آنها به نام مبارک ائمه معصوم(ع) و یا وقایع تاریخ ساز اسلام است. از این رو، به مناسبت فرا رسیدن دهه ولایت و امامت و عید غدیر تعدادی از مساجد مزین به نام «غدیر» را معرفی می کنیم:

 

مسجد «الغدیر» تهران

 

یكی از مساجد معروف تهران در محله میرداماد است. این مسجد همان‌قدر كه برای مؤمنان و علاقه‌مندان به شركت در كلاس‌های قرآنی و احكام مهم است، برای پژوهشگران و دانشجویان معماری نیز جذاب است. تمایز معماری این مسجد با همه مساجد سنتی دیگر پیش از آن كه وارد آن شوید، به چشم می‌آید، زیرا که این مسجد گلدسته‌ای ندارد و گنبدش هم مثل اغلب مساجد گرد نیست.

 

بنای مسجد «الغدیر» آجری ‌است و تأسیس آن به اوایل انقلاب برمی‌گردد، مساحت زمین آن حدود هزار متر‌مربع و زیربنای آن حدود 3 هزار‌ مترمربع است. این مسجد از چهار طبقه تشكیل شده است که تالار، سالن اجتماعات، كتابخانه و صندوق قرض‌الحسنه از بخش های مختلف آن هستند.

 

 

 

تزیینات آجری به كار رفته در معماری مسجد الغدیر، به كارگیری كتیبه‌هایی از آیات قرآن به خطوط كوفی و ... مهندسی سقف گنبدخانه و دیگر ویژگی های آن از «الغدیر»، مسجدی واجد ارزش‌های هنری ساخته است که همه این ها نشان می‌دهد، تلاش طراح آن حفظ روح یك مسجد در كنار خلق فضایی با نوآوری‌های جدید بوده و همه این ها از بیرون كه به مسجد نگاه كنیم، مشخص است.

 

از دیگر امتیازات مسجد الغدیر ساخت مسجد، درمانگاه و حوزه علمیه با کمک خیرین و نمازگزاران آن در داخل و خارج کشور است، در چند سال اخیر با حمایت های آیت الله مکارم شیرازی 110 مسجد، مدرسه و خانه در غرب کشور ساخته شد که بیشتر هزینه های ساخت آنها توسط خیرین مسجد الغدیر، تامین شده است.

 

این مسجد در دوران دفاع مقدس، بسیار فعال بود. از جمله اتفاقاتی که در آن دوران در این مسجد رخ داد، آموزش فنون نظامی بود به طوری که داوطلبان مستقیماً از این مسجد به جبهه‌های جنگ اعزام می‌شدند و از سوی دیگر، این مسجد محل گردآوری اقلامی بود که مردم برای رزمنده‌ها به جبهه ها می فرستادند، از پوشاک و دارو و خوراکی گرفته تا اقلام دیگر که خیّران می‌آوردند و در مسجد جمع‌آوری می‌شد.

 

از 20 سال پیش هیئت «جوانان مسجد الغدیر» در منزل پدری‌ امام جماعت مسجد حجت الاسلام تهرانی برپا می شده است، هیئتی که این روزها طرفداران بسیاری در منطقه میرداماد تهران دارد، بسیاری از جوانانی که از سال 76 عضو این هیئت شدند، در حال حاضر در ادارات و دانشگاه های مختلف فعالیت می کنند و در برنامه های این هئیت هم حضور دارند. هیئت جوانان الغدیر از هیئات بنام است که جوانان این محله در ماه محرم‌ و برپایی مراسم عزاداری حضرت سیدالشهداء(ع) پای ثابت آن هستند.

 

یکی از بخش های مهم مسجد الغدیر، کتابخانه آن است، کتابخانه این مسجد با داشتن شش هزار عنوان کتاب به مخاطبان خدمات ارایه می دهد و یک سالن مطالعه هم برای مخاطبان آن در نظر گرفته شده است. علاوه بر این، صندوق قرض الحسنه مسجد الغدیر از 22 سال پیش در این مسجد تاسیس شده است و با شناسایی افراد نیازمند به آن ها وام می‌دهد.

 

مسجد جامع غدیر خم

 

بنا بر این گزارش مسجد جامع غديرخم كه تا سال ٨٣ به نام مسجد جامع ضرابخانه ناميده مي شد در محله ضرابخانه به نشانی خيابان پاسداران، خيابان شهيد كشوري (نگارستان هشتم)، خيابان مسجد واقع شده است. اين مسجد در سال ١٣٥٠ با زيربناي ۵۰۰ مترمربع ساخته شد و در اوایل سال ١٣٥٧ با تلاش های آيت الله سيدجلال مجد هاشمي؛ امام جماعت این مسجد و همت نمازگزاران و افراد خيّر محله با زيربنای بيش از دو هزار مترمربع به طور كلي تجديد بنا شد، كه آن شامل شبستان بزرگ و دو طبقه ساختمان و زيرزمين جهت استقرار كتابخانه، كلاس های قرآن، امور فرهنگي و دفتر می شود.

 

در سال ١٣٨٠ برای افزايش فضاي شبستان مسجد و گسترش فعاليت هاي فرهنگي، این مسجد در چند فاز تجديدبنا شد و طي نقشه اي جامع، كتابخانه با دو سالن قرائت برادران و خواهران، سالن كنفرانس، سالن ويژه مراسم، شبستان مردانه وسیع تر، شبستان زنانه در طبقه دوم، صندوق قرض‌الحسنه، كلاس های آموزشي برای واحد قرآن و عترت، اتاق هايي برای بسيج برادران و خواهران، دفتر مسجد، دفتر امام جماعت، محل سكونت خادم و… پيش بيني شد.

 

اين مسجد در طول سال با اقامه نماز جماعت در سه وقت صبح، ظهر و مغرب جزو فعالترين مساجد تهران است و در طول سال حدود ٣٠٠ روز برنامه سخنراني و مداحي در مناسبت هاي ملی مذهبی در آن برگزار می شود.

 

برنامه هاي مسجد

این مسجد در تمام مناسبت های ولادت معصومين (ع) ویژه برنامه هایی شامل برگزاری مسابقات فرهنگي، سخنراني، مداحي، پذيرايي و ... را ترتيب مي دهد و در تمام  مناسبت های شهادت ائمه (ع) نيز مراسم حركت دسته عزاداری در سطح منطقه، سخنرانی، مداحی و اطعام حضار را برگزار مي کند.

 

شب های چهارشنبه مراسم دعای توسل و شب های جمعه مراسم دعای كميل در این مسجد برقرار است؛ همچنين جلسه قرائت قرآن كريم و بيان احكام و حديث ويژه خواهران نیز پنجشنبه ها از ساعت ٩ صبح تا اذان ظهر برگزار می شود.

 

امام جماعت مسجد جامع غدير خم

آيت الله سيدجلال مجد هاشمي، امام جماعت این مسجد است، وی در سال ١٣١٩ در يك خانواده روحاني در قم به دنيا آمد و در سال ١٣٢١ همراه پدرش؛ مرحوم آيت الله حاج سيدعلي محمد مجد كه برای حضور در مسجدی به عنوان امامت جماعت، عازم تهران بود، به این شهر عزيمت کرد و تا سال ١٣٣١ و در سن ١٢ سالگي در تهران اقامت داشت و مقدمات علوم ديني را نزد پدر فرا گرفت و براي ادامه تحصيل در سال ١٣٣١ به حوزه علميه قم رفت و مراحل تحصيلي را نزد استادانی چون آيات عظام: بروجردي، حجت، خوانساري، امام خميني (ره)، علامه طباطبايي، گلپايگاني، مرعشي نجفي، سلطاني طباطبايي، حاج شيخ مرتضي حايري فرا گرفت و با اخذ مقام اجتهاد به تدريس در حوزه و دانشگاه مشغول شد.

 

وی در سال ١٣٥٥ با تقاضاي اهالي محله ضرابخانه از مراجع معظم قم و با نظر حضرت آيت الله گلپايگاني (ره) به امام جماعتی مسجد جامع غديرخم (ضرابخانه) منصوب شد و تا به امروز حدود ٣٠ سال است که در این مسجد و واحدهاي وابسته به آن، منشاء خدمات متعدد اجتماعي، فرهنگي  و ارشادي است كه از آن جمله مي توان به تأسيس واحدهاي علمي، فرهنگي، قرآن و عترت، صندوق قرض الحسنه، صندوق خيريه انصارالمهدی(عج)، فروشگاه تعاوني، مجتمع آموزشي، بسيج، تربيت بدني، نوارخانه، مجتمع خيريه خدماتي درماني، بازار روز و كتابخانه به صورت مستقل اشاره کرد و هم اكنون و تحت نظارت وی، هر يك از این مراکز به انجام خدمات و وظايف اجتماعي،  فرهنگي و آموزشي خود ادامه مي‌دهند.

 

درمانگاه خيريه شهدای مسجد

 

ساخت این درمانگاه در سال ١٣٦٣ در زميني به مساحت هزار متر مربع متعلق به مسجد جامع غديرخم واقع در شرق ميدان فرخي يزدي تحت نظر آيت الله مجد و به همت افراد خير و نيكوكار آغاز شد. این درمانگاه در سال ١٣٧٠پس از اتمام عمليات ساختماني مصادف با جشن ميلاد امام زمان (عج) طي مراسمي به بهره برداري رسيد.

به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان، مساجد از جمله پایگاه‌های مذهبی و فرهنگی هستند که جایگاه ویژه‌ای بین ساکنان شهرها دارند. این خانه های خدا در طول تاریخ اسلام ملجا و پناه مردم بوده و هستند. از ویژگی های مهم برخی از مساجد، مزین بودن آنها به نام مبارک ائمه معصوم(ع) و یا وقایع تاریخ ساز اسلام است. از این رو، به مناسبت فرا رسیدن دهه ولایت و امامت و عید غدیر تعدادی از مساجد مزین به نام «غدیر» را معرفی می کنیم:

 

مسجد «الغدیر» تهران

 

یكی از مساجد معروف تهران در محله میرداماد است. این مسجد همان‌قدر كه برای مؤمنان و علاقه‌مندان به شركت در كلاس‌های قرآنی و احكام مهم است، برای پژوهشگران و دانشجویان معماری نیز جذاب است. تمایز معماری این مسجد با همه مساجد سنتی دیگر پیش از آن كه وارد آن شوید، به چشم می‌آید، زیرا که این مسجد گلدسته‌ای ندارد و گنبدش هم مثل اغلب مساجد گرد نیست.

 

بنای مسجد «الغدیر» آجری ‌است و تأسیس آن به اوایل انقلاب برمی‌گردد، مساحت زمین آن حدود هزار متر‌مربع و زیربنای آن حدود 3 هزار‌ مترمربع است. این مسجد از چهار طبقه تشكیل شده است که تالار، سالن اجتماعات، كتابخانه و صندوق قرض‌الحسنه از بخش های مختلف آن هستند.

 

 

 

تزیینات آجری به كار رفته در معماری مسجد الغدیر، به كارگیری كتیبه‌هایی از آیات قرآن به خطوط كوفی و ... مهندسی سقف گنبدخانه و دیگر ویژگی های آن از «الغدیر»، مسجدی واجد ارزش‌های هنری ساخته است که همه این ها نشان می‌دهد، تلاش طراح آن حفظ روح یك مسجد در كنار خلق فضایی با نوآوری‌های جدید بوده و همه این ها از بیرون كه به مسجد نگاه كنیم، مشخص است.

 

از دیگر امتیازات مسجد الغدیر ساخت مسجد، درمانگاه و حوزه علمیه با کمک خیرین و نمازگزاران آن در داخل و خارج کشور است، در چند سال اخیر با حمایت های آیت الله مکارم شیرازی 110 مسجد، مدرسه و خانه در غرب کشور ساخته شد که بیشتر هزینه های ساخت آنها توسط خیرین مسجد الغدیر، تامین شده است.

 

این مسجد در دوران دفاع مقدس، بسیار فعال بود. از جمله اتفاقاتی که در آن دوران در این مسجد رخ داد، آموزش فنون نظامی بود به طوری که داوطلبان مستقیماً از این مسجد به جبهه‌های جنگ اعزام می‌شدند و از سوی دیگر، این مسجد محل گردآوری اقلامی بود که مردم برای رزمنده‌ها به جبهه ها می فرستادند، از پوشاک و دارو و خوراکی گرفته تا اقلام دیگر که خیّران می‌آوردند و در مسجد جمع‌آوری می‌شد.

 

از 20 سال پیش هیئت «جوانان مسجد الغدیر» در منزل پدری‌ امام جماعت مسجد حجت الاسلام تهرانی برپا می شده است، هیئتی که این روزها طرفداران بسیاری در منطقه میرداماد تهران دارد، بسیاری از جوانانی که از سال 76 عضو این هیئت شدند، در حال حاضر در ادارات و دانشگاه های مختلف فعالیت می کنند و در برنامه های این هئیت هم حضور دارند. هیئت جوانان الغدیر از هیئات بنام است که جوانان این محله در ماه محرم‌ و برپایی مراسم عزاداری حضرت سیدالشهداء(ع) پای ثابت آن هستند.

 

یکی از بخش های مهم مسجد الغدیر، کتابخانه آن است، کتابخانه این مسجد با داشتن شش هزار عنوان کتاب به مخاطبان خدمات ارایه می دهد و یک سالن مطالعه هم برای مخاطبان آن در نظر گرفته شده است. علاوه بر این، صندوق قرض الحسنه مسجد الغدیر از 22 سال پیش در این مسجد تاسیس شده است و با شناسایی افراد نیازمند به آن ها وام می‌دهد.

 

مسجد جامع غدیر خم

 

بنا بر این گزارش مسجد جامع غديرخم كه تا سال ٨٣ به نام مسجد جامع ضرابخانه ناميده مي شد در محله ضرابخانه به نشانی خيابان پاسداران، خيابان شهيد كشوري (نگارستان هشتم)، خيابان مسجد واقع شده است. اين مسجد در سال ١٣٥٠ با زيربناي ۵۰۰ مترمربع ساخته شد و در اوایل سال ١٣٥٧ با تلاش های آيت الله سيدجلال مجد هاشمي؛ امام جماعت این مسجد و همت نمازگزاران و افراد خيّر محله با زيربنای بيش از دو هزار مترمربع به طور كلي تجديد بنا شد، كه آن شامل شبستان بزرگ و دو طبقه ساختمان و زيرزمين جهت استقرار كتابخانه، كلاس های قرآن، امور فرهنگي و دفتر می شود.

 

در سال ١٣٨٠ برای افزايش فضاي شبستان مسجد و گسترش فعاليت هاي فرهنگي، این مسجد در چند فاز تجديدبنا شد و طي نقشه اي جامع، كتابخانه با دو سالن قرائت برادران و خواهران، سالن كنفرانس، سالن ويژه مراسم، شبستان مردانه وسیع تر، شبستان زنانه در طبقه دوم، صندوق قرض‌الحسنه، كلاس های آموزشي برای واحد قرآن و عترت، اتاق هايي برای بسيج برادران و خواهران، دفتر مسجد، دفتر امام جماعت، محل سكونت خادم و… پيش بيني شد.

 

اين مسجد در طول سال با اقامه نماز جماعت در سه وقت صبح، ظهر و مغرب جزو فعالترين مساجد تهران است و در طول سال حدود ٣٠٠ روز برنامه سخنراني و مداحي در مناسبت هاي ملی مذهبی در آن برگزار می شود.

 

برنامه هاي مسجد

این مسجد در تمام مناسبت های ولادت معصومين (ع) ویژه برنامه هایی شامل برگزاری مسابقات فرهنگي، سخنراني، مداحي، پذيرايي و ... را ترتيب مي دهد و در تمام  مناسبت های شهادت ائمه (ع) نيز مراسم حركت دسته عزاداری در سطح منطقه، سخنرانی، مداحی و اطعام حضار را برگزار مي کند.

 

شب های چهارشنبه مراسم دعای توسل و شب های جمعه مراسم دعای كميل در این مسجد برقرار است؛ همچنين جلسه قرائت قرآن كريم و بيان احكام و حديث ويژه خواهران نیز پنجشنبه ها از ساعت ٩ صبح تا اذان ظهر برگزار می شود.

 

امام جماعت مسجد جامع غدير خم

آيت الله سيدجلال مجد هاشمي، امام جماعت این مسجد است، وی در سال ١٣١٩ در يك خانواده روحاني در قم به دنيا آمد و در سال ١٣٢١ همراه پدرش؛ مرحوم آيت الله حاج سيدعلي محمد مجد كه برای حضور در مسجدی به عنوان امامت جماعت، عازم تهران بود، به این شهر عزيمت کرد و تا سال ١٣٣١ و در سن ١٢ سالگي در تهران اقامت داشت و مقدمات علوم ديني را نزد پدر فرا گرفت و براي ادامه تحصيل در سال ١٣٣١ به حوزه علميه قم رفت و مراحل تحصيلي را نزد استادانی چون آيات عظام: بروجردي، حجت، خوانساري، امام خميني (ره)، علامه طباطبايي، گلپايگاني، مرعشي نجفي، سلطاني طباطبايي، حاج شيخ مرتضي حايري فرا گرفت و با اخذ مقام اجتهاد به تدريس در حوزه و دانشگاه مشغول شد.

 

وی در سال ١٣٥٥ با تقاضاي اهالي محله ضرابخانه از مراجع معظم قم و با نظر حضرت آيت الله گلپايگاني (ره) به امام جماعتی مسجد جامع غديرخم (ضرابخانه) منصوب شد و تا به امروز حدود ٣٠ سال است که در این مسجد و واحدهاي وابسته به آن، منشاء خدمات متعدد اجتماعي، فرهنگي  و ارشادي است كه از آن جمله مي توان به تأسيس واحدهاي علمي، فرهنگي، قرآن و عترت، صندوق قرض الحسنه، صندوق خيريه انصارالمهدی(عج)، فروشگاه تعاوني، مجتمع آموزشي، بسيج، تربيت بدني، نوارخانه، مجتمع خيريه خدماتي درماني، بازار روز و كتابخانه به صورت مستقل اشاره کرد و هم اكنون و تحت نظارت وی، هر يك از این مراکز به انجام خدمات و وظايف اجتماعي،  فرهنگي و آموزشي خود ادامه مي‌دهند.

 

درمانگاه خيريه شهدای مسجد

 

ساخت این درمانگاه در سال ١٣٦٣ در زميني به مساحت هزار متر مربع متعلق به مسجد جامع غديرخم واقع در شرق ميدان فرخي يزدي تحت نظر آيت الله مجد و به همت افراد خير و نيكوكار آغاز شد. این درمانگاه در سال ١٣٧٠پس از اتمام عمليات ساختماني مصادف با جشن ميلاد امام زمان (عج) طي مراسمي به بهره برداري رسيد.

 

درمانگاه مسجد جامع غديرخم با رويكرد خيريه، مديريت قوي و فعاليت مستمر هيئت مديره توانسته است خدمات مختلفی به اهالي محل و به خصوص افراد مستمند ارائه کند و به شهرت خوبي در سطح منطقه ای که در آن قرار دارد برسد. این درمانگاه طي سال هاي فعاليت خود از لحاظ خدمات رساني پزشكي و درماني با به خدمت گرفتن پزشكان جوان متعهد و متخصص و خريداری وسايل و امكانات جديد پزشكي و به دلیل هزينه پايين توانسته است جوابگوي بسیاری از نيازهای پزشكي منطقه وسيعي از شمال تهران باشد و اقبال عمومي را به همراه داشته باشد به گونه ای که این درمانگاه هم در رديف پنج درمانگاه ممتاز و برگزيده كشور قرار گرفته است.

 

كليه هزينه و مخارج اداره این درمانگاه از محل درآمدهاي آن تامين مي شود و هزينه های درماني آن طبق تعرفه های دولتي و در بعضي موارد كمتر از آنها است و علاوه بر آن قراردادهايي هم با بيمه های نيروهای مسلح، خدمات درمانی، تامين اجتماعی، كليه بانك ها، شركت نفت و شهرداری منعقد کرده است.

 

این درمانگاه همچنين برای خانواده هاي شهداء، جانبازان و آزادگان ساکن در محدوده مسجد، كارت درمان رايگان صادر كرده و ١٦٠ نفر از دانش آموزان مجتمع نابينايان دخترانه نرگس را تحت پوشش درماني قرار داده، در بخش های ديگر آن نيز درمان افراد بی بضاعت به طور رايگان انجام می شود.

 

 

 

درمانگاه مسجد جامع غديرخم با رويكرد خيريه، مديريت قوي و فعاليت مستمر هيئت مديره توانسته است خدمات مختلفی به اهالي محل و به خصوص افراد مستمند ارائه کند و به شهرت خوبي در سطح منطقه ای که در آن قرار دارد برسد. این درمانگاه طي سال هاي فعاليت خود از لحاظ خدمات رساني پزشكي و درماني با به خدمت گرفتن پزشكان جوان متعهد و متخصص و خريداری وسايل و امكانات جديد پزشكي و به دلیل هزينه پايين توانسته است جوابگوي بسیاری از نيازهای پزشكي منطقه وسيعي از شمال تهران باشد و اقبال عمومي را به همراه داشته باشد به گونه ای که این درمانگاه هم در رديف پنج درمانگاه ممتاز و برگزيده كشور قرار گرفته است.

 

كليه هزينه و مخارج اداره این درمانگاه از محل درآمدهاي آن تامين مي شود و هزينه های درماني آن طبق تعرفه های دولتي و در بعضي موارد كمتر از آنها است و علاوه بر آن قراردادهايي هم با بيمه های نيروهای مسلح، خدمات درمانی، تامين اجتماعی، كليه بانك ها، شركت نفت و شهرداری منعقد کرده است.

 

این درمانگاه همچنين برای خانواده هاي شهداء، جانبازان و آزادگان ساکن در محدوده مسجد، كارت درمان رايگان صادر كرده و ١٦٠ نفر از دانش آموزان مجتمع نابينايان دخترانه نرگس را تحت پوشش درماني قرار داده، در بخش های ديگر آن نيز درمان افراد بی بضاعت به طور رايگان انجام می شود.

 

 

پایان پیام/40

شمخانی: مردم می‌گویند نباید برجام را امضا می‌کردیم!| اگر ایران و آمریکا وارد جنگ شوند، ایران ابزارهای متعددی دارد؛ از جمله جنگ نیابتی

توضیح شهردار قم درباره خارج‌نشینی فرزندانش: آنها سفیران نظام هستند!| زندگی ساده‌ای دارم

فیلم: کار یکی از دختران گروه نینجا به بیمارستان کشید

منبع این خبر، وبسایت www.mehrnews.com است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۲۲۷۲۲۷۰۴ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.

دیگر خبرها

  • معماری که سر پیری معرکه‌گیری راه انداخت + تصاویر
  • باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی | بزرگداشت مردی که ایران مدیون اوست
  • مردم تبریز به دیدار امام جمعه سید خود رفتند
  • 13 آئین‌ تاریخی غدیر در البرز/ از پذیرایی و دادن سکه تا تجیل و تکریم سادات
  • تبریز میزبان دهمین اجلاس اوراسیا
  • توسعه سنتی مدرنیته در شهرسازی و معماری مورد توجه قرار گیرد
  • مدرسه تابستانی بین‌المللی قزوین پنجم شهریور برگزار می‌شود
  • مفاهیم: معماری احیاگری روسی چیست؟
  • معرفی مکان‌های جذاب و دیدنی شهر تاریخی تبریز + تصاویر
  • اجلاس بین المللی توسعه شهری حوزه اوراسیا در تبریز برگزار می شود
  • بزرگداشت مردی که ایران مدیون اوست
  • مردی که در مراسم تقدیرش قلبش ایستاد
  • مرمت بازار تاریخی تبریز وارد مراحل نهایی شد
  • عملکرد کمیسیون شهرسازی و معماری در دوره پنجم شوراهای تهران چه بود؟
  • پرداختن به الگوی معماری ایرانی ـ اسلامی از ضرورت‌های حوزه شهرسازی است
  • استاندار خراسان‌رضوی از بافت تاریخی شهر مشهد بازدید کرد
  • در تور ایتالیا، فرانسه و اسپانیا از این نقاط فقط لذت ببرید...
  • رفع مشکلات بازار تاریخی تبریز با تکمیل پروژه‌های ساماندهی
  • حل مشکلات بازار تاریخی تبریز با تکمیل پروژه‌های ساماندهی