نوازندگی سنج و دمام هیات های سینه زنی گچسارانی ها در ایام سوگواری ابا عبدالله الحسین (ع) حکایت از دردها و غم های فراوانی داردکه نواختن آن شور و شوقی در عاشقان و شیفتگان حسینی بوجود می آورد که آنها را برای سینه زنی و عزاداری آماده می کند.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل زا آفتاب جنوب،عزاداری در هرکجای ایران رنگ و بوی خاصی دارد، یعنی هرکجای ایران، مردم بسته به آداب و رسوم و ویژگی‌های قومی خود عزاداری خاصی برپا می‌کنند.

اما یکی از منحصر‌به‌فردترین این عزاداری‌ها در مناطق جنوبی ایران، عزاداری گچسارانی ها است.

سنت‌های عزاداری در گچساران گوناگون و متنوع هستند، مراسم‌ عزاداری ایام محرم در بام نفت ایران از شیوه‌های مختلف برپایی دسته جات تا غذاها و نذری‌های مختلف،متفاوت است و یکی از جالبترین این مراسم‌ها، سنت سنج و دمام‌زنی دراین شهرستان است.آیین دمام‌زنی در گچساران مراسمی قدیمی است که در آن از سازهای دمام، سنج، اشکون، غمبر و بوق استفاده می‌شود.

در این آیین برای جمع آوری عزاداران و سینه زنان بعد از ذکر ،روضه و زیارتنامه و قبل از سینه‌زنی مراسم سنج و دمام از دیرباز تاکنون اجرا می شود به طوری که هنگام نواختن سنج و دمام در روحیه فرد شنونده حس عجیبی ایجاد می‌شود ،ومعمولا هر هیات سینه زنی تعدادی دمام داشته که در مراسم عزاداری به کار بسته می‌شود.

سنج و دمام زنی مراسمی است سنتی که در ماه محرم و ایام عزاداری سرور و سالار شهیدان ابا عبدالله الحسین علیه السلام از گذشته تا حال در هیات های سینه زنی گچسارانی ها اجرا می‌ شده‌ است.با آغاز جنگ تحمیلی و مهاجرت عده کثیری از هموطنان آبادانی به گچساران به نوعی پای این آیین قدیمی به این شهرستان هم باز شد و هر ساله در ماه محرم شاهد برگزاری این نوع مراسمات در این شهرستان هستیم.

در مراسم دمام زنی تعدادی دمام می زنند و تعدادی با در دست داشتن سنج و بوق، دمام زنان را همراهی می کنند ،دمام زنی از دوران گذشته تاکنون علاوه بر مراسمات سینه زنی ایام محرم، برای باخبر کردن مردم از ماه های محرم و صفر و نیزدعوت آنها به روضه ها و مراسمات عزاداری ابا عبدالله(ع) بویژه در نواحی جنوب غربی تا جنوب شرقی ایران از گذشته دور رواج داشته است.

دربسیاری از هیات های سینه زنی گچسارانی ها نوازندگی سنج و دمام در ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان ابا عبدالله الحسین (ع) حکایت از دردها و غم های فراوانی داردکه نواختن آن شور و شوقی در عاشقان و شیفتگان حسینی بوجود می آورد که آنها را برای سینه زنی و عزاداری آماده می کند.

سنج و دمام و بوق(شیپور) هر سه از سازهای تشکیل دهنده این همنوازی است و به گفته بسیاری از کارشناسان این عرصه صدای طبل، صدای سم اسبان؛ صدای سنج، صدای بهم خوردن شمشیرها و صدای بوق به معنای شیپور جنگ را برای مخاطب تداعی می کند.

تعداد دمام زنان در گچساران متفاوت است ،گاهی از 7 نفر شروع و تا دوبرابر این عددو نیز بیشتر هم می رسد و می توان گفت که تعداد دمام زنان بستگی به توان و بضاعت حسینیه و دمام زنان دارد. در این آیین یک نفر به عنوان اشکون(که دمام زن حرفه ای است) در مرکز صف دمام زنان می ایستد و بقیه نفرات در دو طرفش قرار می گیرند، دو نفر در سمت راست و چپ اشکون وظیفه غمبر را ایفا می نمایند و مابقی با آهنگی موزون با آنان همراهی می کنند.

در این آیین نیز سنج زنان در لابلای دمام زنان قرار گرفته و براساس یک همنوایی مشخص صدای سنج و دمام را به گوش و دلهای عزاداران حسینی می رساندند.در گچساران، شروع دمام زنی با نواختن بوق یا همان شیپور مخصوص بوده و پس از لحظاتی که از نواختن سنج و دمام گذشت مجددا بوق به صدادرمی آید واین وضع تا پایان مراسم به همین نحو ادامه دارد.

مراسم دمامزنی در گچساران چیزی حدود 20تا 60دقیقه به طول می انجامد و در پاره ای موارد مثل شب و ظهر عاشورا،این آیین به چند ساعت در مسافت های طولانی و همراه با دستجات عزاداری در خیایان های اصلی شهر تا گلزار مطهر شهدای این شهرستان به طول می انجامد.

دمام سازی است کوبه‌ای که نوازنده آن با چوبی از جنس شاخه‌های درخت نخل بر روی آن می‌نوازد. این چوب با اندازه‌ای حدود چهل سانتی‌متر باید هنگام نوازندگی در دست راست نوازنده باشد و بر آن طرف از دمام نواخته شود که بدون علامت است؛ نوازنده همچنین با دست دیگر خود (بدون چوب) بر آن سوی دمام (که نشاندار است) می‌نوازد.اصولا طرف نشاندار صدای زیرتر و طرف بی‌نشان صدای بم‌تری دارد.

انتهای پیام/

گچساران دانلود

منبع: دانا

مطالب پیشنهادی:

عکس| مهناز افشار عضو جدید خانواده‌اش را معرفی کرد

جلسه ترامپ درباره «حمله نظامی» علیه ایران با حضور مقامات پنتاگون| گزینه محتمل آمریکا برای دفاع از عربستان چیست؟

درخشش مهدی عبدی در اولین دربی؛ علیپور بعدی متولد شد؟

منبع این خبر، وبسایت www.dana.ir است و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه این خبر را شایسته تذکر می‌دانید، خواهشمند است کد ۲۴۸۷۷۸۳۶ را به همراه موضوع به آدرس info@porsyar.com ارسال فرمایید.
با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع مطلب و کاربران است.
خبر بعدی:

صدای مفصل فک را چه موقع باید جدی بگیریم؟

فرناز المعی‌نژاد متخصص فیزیوتراپی در گفت‌وگو با خبرنگار  حوزه کلینیک  گروه علمی پزشكی باشگاه خبرنگاران جوان، درباره صدای مفصل فک اظهار کرد: این صدا یک احساس دردناک است که به علت اختلال در مفصل گیج گاهی- فکی ایجاد می‌شود، مفصل گیج‌گاهی- فکی در ۲ طرف صورت، جلوی گوش و در انتهای دندان‌ها قرار گرفته است، این مفصل استخوان چانه را به جمجمه متصل می‌کند، مفصل گیج‌گاهی- فکی در جویدن غذا، غذا خوردن، صحبت کردن و خمیازه کشیدن نقش دارد.

چه عواملی در سایش سطوح  مفصلی فک اثر دارند؟

او بیان کرد: انجام مداوم فعالیت‌هایی مانند آدامس جویدن، جویدن ناخن‌ها، فشردن دندان‌ها روی هم یا گزیدن دائم لب‌ها در سایش سطوح مفصلی فک تأثیر دارند، اگر صدای مفصل فک با درد همراه نباشد اغلب نیاز به پیگیری ندارد، اما مواردی مانند التهاب مفصلی، دررفتگی یا شکستگی فک، چفت نشدن دندان‌ها روی هم، اسپاسم و درگیری عضلات ناحیه فک، صورت و گردن، وجود مشکلات تنفسی هنگام خواب و عفونت و تومور‌ها که صدا در مفصل فک را ایجاد می‌کنند، باید به آنها توجه کرد.

بیشتر بخوانید: درمان "صدای مفصل فک" با ورزش

المعی‌نژاد افزود: غضروف مفصل گیج‌گاهی- فکی به دو علت، یکی روماتیسم مفصلی و دیگری آرتروز مفصلی ملتهب می‌شود، در هر دو حالت تخریب غضروف مفصلی در کاهش قدرت جذب شوک‌های وارد شده به مفصل در هنگام حرکات مفصل گیج‌گاهی- فکی نقش دارد، افراد در صورت دچار شدن به التهاب مفصلی بر اثر علت‌های گفته شده باید به پزشک مراجعه کنند.

این متخصص فیزیوتراپی تأکید کرد: ضربه فیزیکی شدید به صورت، سوانح رانندگی، زمین خوردن، حوادث صنعتی و آسیب‌های ورزشی مواردی هستند که در ایجاد در رفتگی یا شکستگی مفصل فک نقش دارند، دررفتگی یا شکستگی مفصل فک با نشانه‌های دیگر مانند التهاب، درد، خونریزی، بی‌حسی و کبودی همراه است، مبتلایان به در رفتگی یا شکستگی فک باید به شکل اورژانسی درمان شوند.

او درباره چفت نشدن دندان‌ها روی هم تصریح کرد: یکی از مهمترین دلایل صدای فک، چفت نشدن دندان‌ها روی هم است که به علت به هم خوردن راستای مفصل‌های دو فک ایجاد می‌شود، مواردی مانند ردیف نبودن دندان‌ها، عقب بودن فک پایین و جلو بودن فک بالا موجب می‌شوند که ردیف‌های بالایی و پایینی دندان‌ها روی هم قرار نگیرند، چفت نشدن دندان‌ها روی هم اغلب با نشانه‌های دیگر مانند تغییر فرم ناگهانی دهان و صورت، گزیدن مداوم زبان یا قسمت داخلی گونه (لپ)، ناراحتی هنگام جویدن و اختلال در تکلم همراه است.

المعی‌نژاد بیان کرد: وجود گره‌های دردناک در عضلات اطراف مفصل گیج‌گاهی- فکی یکی دیگر از دلایل بروز صدای فک است، اسپاسم و درگیری عضلات ناحیه فک، صورت و گردن اغلب با مواردی همراه است که از این موارد می‌توان به بهتر نشدن درد پس از یک هفته، محدود شدن حرکات سمت درگیر، دندان قروچه شبانه و اختلال در خواب و مشکلات خلقی اشاره کرد. اگر فردی به اسپاسم و درگیری عضلات ناحیه فک، صورت و گردن دچار باشد درد فک با باز کردن کامل دهان بر اثر خمیازه کشیدن یا کج کردن دهان افزایش پیدا می‌کند.

این متخصص فیزیوتراپی درباره وجود مشکلات تنفسی هنگام خواب اظهار کرد: مشکلات راه‌های هوایی بینی و دهان، پولیپ بینی، مشکلات سینوس‌ها یا برخی بیماری‌های سیستم اعصاب مرکزی در ایجاد سختی تنفس در خواب و حتی وقفه تنفسی هنگام خواب (آپنه) موثر هستند، در صورت دچار شدن به مشکلات تنفسی هنگام خواب فرد ناگهان از خواب می‌پرد تا با دهان باز نفس عمیق بکشد، این وضعیت در اعمال فشار ناگهانی روی مفصل گیج‌گاهی- فکی و اختلال در عملکرد این مفصل و ایجاد صدای فک اثر می‌گذارد.

بیشتر بخوانید: علائم هشدار دهنده‌ای که زنگ خطر سائیدگی مفصل فک را به صدا در می‌آورند

او افزود: عفونت غدد بزاقی یا سایر غدد دهان و فک یا وجود برخی تومور‌های دهان و زبان می‌تواند در عملکرد مفصل گیج‌گاهی- فکی اختلال ایجاد کند و صدای فک را موجب شود، این مورد با برخی نشانه‌های دیگر همراه است که پزشک در ارزیابی بیمار آنها را مورد بررسی قرار می‌دهد.

اقدامات درمانی در مواجهه با صدای مفصل گیج‌گاهی- فکی

المعی‌نژاد تصریح کرد: افرادی که با صدای شدید در مفصل فک مواجه هستند باید روی مفصل کمپرس سرد یا گرم قرار دهند، غذا‌های نرم بجوند، شب‌ها هنگام خواب از محافظ دندان استفاده کنند و ورزش‌های تقویتی و کششی مفصل گیج‌گاهی- فکی را انجام دهند.

روش‌های درمان صدای مفصل فک

این متخصص فیزیوتراپی گفت: اگر صدای مفصل فک با درد همراه نبوده می‌تواند به علت خستگی عضلات باشد و خود به خود برطرف شود، اما اگر این صدا بیش از یک هفته طول بکشد یا با درد و التهاب همراه باشد مراجعه به پزشک ضروری است، پزشک بسته به معاینات انجام شده شما را به دندان پزشک جهت بررسی وضعیت دندان‌ها و فک ارجاع می‌دهد یا در موارد آسیب‌های دیسک مفصل گیج‌گاهی- فکی، شکستگی و دررفتگی‌های فک به شما می‌گوید که با جراح فک مشورت کنید، مراجعه به فیزیوتراپیست جهت کاهش درد و التهاب مفصل بر اثر روماتیسم مفصلی، آرتروز و وجود گره‌های دردناک در عضلات فرد، صورت و گردن از دیگر روش‌های درمان صدای مفصل فک است.

 چهار تمرین درمانی برای رفع صدای مفصل فک

او اظهار کرد: در تمرین نخست فرد باید دو انگشت خود را زیر چانه قرار دهد سپس دهان خود را باز  و با انگشتان خود به آرامی در برابر باز شدن دهان مقاومت کند، پنج ثانیه دهان را در این وضعیت نگه دارد سپس آن را رها کند، این حرکت باید پنج بار تکرار شود.

المعی نژاد بیان کرد: در تمرین دوم فرد باید کمی دهان خود را باز کند و مطابق تصویر انگشتان خود را روی دندان‌های پایینی قرار دهد سپس سعی کند دهان خود را ببندد و با انگشتان خود به فک پایین مقاومت اعمال کند، پنج ثانیه دهان را در این وضعیت نگه دارد، این حرکت باید پنج بار تکرار شود.

این متخصص فیزیوتراپی افزود: در تمرین سوم فرد باید صاف بایستد سپس به آرامی چانه را به سمت گردن (عقب) فشار دهد و سعی کند غبغب خود را چین بیندازد، غبغب را  پنج ثانیه در این وضعیت نگه دارد و این حرکت را پنج بار تکرار کند.

او یادآوری کرد: در تمرین چهارم فرد باید یک چوب بستنی را بین دندان‌های خود را نگه دارد سپس کند آن را به دو طرف حرکت دهد، این حرکت باید ۲۰ مرتبه تکرار شود.

انتهای پیام/

دیگر خبرها

  • امام جمعه یزد: عزاداری‌های یزد بسیار باشکوه و عمدتا بی‌نقص بود
  • آیدین آغداشلو :صدای ضربه مسعود عربشاهی سال‌ها و سال‌ها در تاریخ هنر ایران می ماند
  • ویژه برنامه‌های‌ حرم حضرت معصومه(س) در دهه سوم محرم
  • برگزاری مراسم عزاداری شهادت سید الساجدین (علیه السلام) در لاهه هلند
  • بازگشت «سحر» به پشت نیمکت مدرسه
  • ادبیات محرم نباید سیاست‌زده شود
  • قهر مهناز افشار: دیگر صدای هیچ انسانی نیستم+عکس
  • عزاداری شهادت امام سجاد (ع) در «مسجد امیر (ع)»
  • «صدای پای من» از جام جم
  • مراسم عزاداری هیئت دانشجویی دفتر تحکیم وحدت برگزار می‌شود
  • مراسم عزاداری دهه سوم محرم هیئت دانشجویی دفتر تحکیم وحدت برگزار می‌شود
  • آئین‌های سنتی عزاداری در استان هرمزگان باید حفظ شود
  • مراسم عزاداری با حضور اهالی رسانه و فرهنگ
  • تقلیل دینداری به عزاداری/ تشیع نام و تشیع مرام
  • مراسم عزاداری دو آستان مقدس حسینی و عباسی
  • عزاداری برای سیدالشهدا(ع) با چاشنی کوهنوردی و زیارت شهدا + تصاویر
  • عزاداری دهه سوم محرم باسخنرانی حجت‌الاسلام انصاریان و مداحی حمید علیمی
  • آماده‌باش ۵۰۰۰ نیروی بهداشتی در مرزها در اربعین / تجهیز گیت‌های ورودی به تب‌سنج
  • عزاداری ایام محرم در ایران باشکوه‌تر از ترکیه برگزار می‌شود